Ý nghĩa của mâm ngũ quả ngày Tết

Mâm ngũ quả tượng trưng cho thành quả lao động của con cháu dâng lên tổ tiên, thể hiện đạo lý "uống nước nhớ nguồn". Trong quan niệm phương Đông, 5 loại quả tương ứng với ngũ hành (Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ), thể hiện sự hài hòa của đất trời và ước mong về một năm mới an khang, thịnh vượng.

Cách bày mâm ngũ quả miền Bắc

Người miền Bắc rất coi trọng thuyết Ngũ hành, vì vậy mâm ngũ quả thường được phối màu theo quy luật này:

• Màu xanh (Mộc): Nải chuối xanh, tượng trưng cho bàn tay che chở, bao bọc.
• Màu vàng (Thổ): Quả bưởi hoặc phật thủ chín vàng, đặt ở giữa nải chuối, tượng trưng cho sự hoàn hảo, phúc lộc.
• Màu đỏ (Hỏa): Các loại quả như hồng, ớt, táo tây... tạo điểm nhấn ấm cúng.
• Màu trắng (Kim): Quả roi (mận), đào...
• Màu đen/sẫm (Thủy): Quả nho đen, măng cụt...

Cách bày truyền thống là nải chuối ở dưới cùng đỡ lấy toàn bộ các quả khác, quả bưởi đặt chính giữa, các quả nhỏ xen kẽ xung quanh.

Cách bày mâm ngũ quả miền Trung

Khúc ruột miền Trung thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai, đất đai cằn cỗi nên tính cách người dân nơi đây mộc mạc, chân thành. Quan niệm về mâm ngũ quả của họ cũng đơn giản hơn: "có gì cúng nấy", miễn là thành tâm.

Các loại quả thường thấy bao gồm: Thanh long, dưa hấu, mãng cầu, dứa (thơm), cam, quýt... Người miền Trung không quá câu nệ về hình thức hay tên gọi, chủ yếu chú trọng vào độ tươi ngon của trái cây.

Cách bày mâm ngũ quả miền Nam

Người miền Nam có cách bày mâm ngũ quả rất thú vị dựa trên cách chơi chữ (đọc chệch âm). Mâm ngũ quả chuẩn thường gồm: Mãng cầu, Dừa, Đu đủ, Xoài (đọc là "Cầu vừa đủ xài"). Có thể thêm quả sung (mong sung túc).

Những điều kiêng kỵ của người miền Nam:

• Không cúng chuối: Vì phát âm giống "chúi" (chúi nhủi, làm ăn thất bát).
• Không cúng cam: Vì quan niệm "quýt làm cam chịu".
• Không cúng lê, táo: Vì coi là lê lết, đổ bể.

Lưu ý khi chọn hoa quả

Dù ở miền nào, khi chọn mua trái cây bày Tết, bạn cũng cần lưu ý:

• Chọn quả tươi, không bị dập nát, thâm vỏ.
• Nên mua quả xanh hoặc ương để có thể trưng bày lâu trong suốt dịp Tết.
• Rửa sạch và lau khô quả trước khi bày biện (nhưng không rửa quá kỹ làm mất phấn quả, dễ gây hỏng).