1. Tại sao cần dạy và học về AI trong trường phổ thông?

Trí tuệ nhân tạo (AI) không còn là một khái niệm xa vời mà đã trở thành công cụ thực tiễn. Việc đưa AI vào giảng dạy tại các trường phổ thông giúp học sinh: Hiểu biết về trí tuệ nhân tạo; Học tập cá nhân hóa và phát triển tư duy sáng tạo; và Sẵn sàng cho lực lượng lao động tương lai.

2. Mức độ sẵn sàng của học sinh và giáo viên Việt Nam

Theo một khảo sát từ Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam với 11.279 học sinh trung học, phần lớn các em đã biết và bước đầu ứng dụng AI trong các hoạt động học tập. Đặc biệt, mức độ sẵn sàng của giáo viên cũng rất ấn tượng. Trong số 34.809 giáo viên phổ thông tham gia khảo sát, có tới 76% giáo viên đã từng sử dụng AI trong dạy học. Điều này cho thấy tiềm năng và sự cởi mở rất lớn của ngành giáo dục trước làn sóng công nghệ mới.

3. Lộ trình triển khai giáo dục AI

Việt Nam đã vạch ra một lộ trình bài bản để đưa AI vào học đường: Năm 2024 - 2025: Tập trung xây dựng hướng dẫn sử dụng AI trong dạy và học; Xây dựng khung năng lực AI cho cả học sinh và giáo viên; Xây dựng khung nội dung giáo dục; và Thí điểm giáo dục AI. Năm 2026 trở đi: Sẽ triển khai chính thức AI trong giáo dục phổ thông trên diện rộng.

4. Nghiên cứu thực tiễn: AI hỗ trợ học Toán học hiệu quả

Một nghiên cứu về hiệu quả của việc sử dụng MatGPT (kết hợp ChatGPT và phần mềm MATLAB) trong việc học môn Phương trình vi phân ở sinh viên cho thấy những kết quả tích cực. Nhóm học viên sử dụng MatGPT đạt điểm cao nhất về hiểu khái niệm, thành thạo thuật giải, năng lực chiến lược và lập luận. AI giúp tăng tính tương tác và giúp người học hiểu sâu khái niệm hơn. Trong khi đó, các phương pháp truyền thống vẫn hiệu quả ở bài tập thủ công. Rõ ràng, AI là công cụ bổ sung, không thay thế giáo viên và phương pháp truyền thống, góp phần đa dạng hóa và nâng cao chất lượng dạy và học.

5. Dịch chuyển nhận thức: Dạy và học trong thời đại dư thừa lời giải

Khi AI tạo sinh có thể giải quyết các bài tập phức tạp ngay lập tức, mô hình Dạy - Luyện tập - Kiểm tra truyền thống đang bị phá vỡ. Việc hoàn thành bài tập về nhà không còn là bằng chứng tuyệt đối của việc học. Trọng tâm của việc học giờ đây dịch chuyển từ việc có đáp án đúng sang việc có lập luận và biện minh. AI không thay đổi việc ta dạy gì, mà thay đổi cách ta xác định thế nào là đã học. Hoạt động học phải dựa vào truy vấn (inquiry) thay vì chỉ tiếp nhận thông tin thụ động.

6. Khung giáo dục AI theo từng cấp học

Chương trình giáo dục AI lấy con người làm trung tâm, đề cao yếu tố đạo đức và trách nhiệm, được chia theo từng cấp độ: Tiểu học: Làm quen, trải nghiệm ứng dụng AI đơn giản (nhận diện hình ảnh, giọng nói); nhận biết vai trò của AI và ý thức bảo vệ dữ liệu cá nhân. Trung học cơ sở: Học cách sử dụng công cụ AI tạo sản phẩm số, hiểu nguyên lý hoạt động cơ bản của AI; hình thành ý thức đạo đức, văn hóa số. Trung học phổ thông: Thiết kế, thử nghiệm và cải tiến các ứng dụng AI đơn giản qua các dự án khoa học; phát triển tư duy giải quyết vấn đề và định hướng nghề nghiệp tương lai.